การตั้งค่า Logging ใน PostgreSQL เป็นหัวใจสำคัญของการดูแลฐานข้อมูลให้ทำงานได้อย่างเสถียร Log ที่ดีช่วยให้ผู้ดูแลระบบตรวจจับปัญหาได้ตั้งแต่เนิ่น ๆ วิเคราะห์ Query ที่ช้า และติดตามกิจกรรมที่ผิดปกติ ในทางกลับกัน Log ที่ตั้งค่าไม่เหมาะสมอาจสร้างภาระให้ดิสก์เต็มหรือบันทึกข้อมูลไม่เพียงพอสำหรับการแก้ปัญหา

บทความนี้จะอธิบายการตั้งค่า Logging ใน PostgreSQL อย่างละเอียด ตั้งแต่ปลายทางการบันทึก (Log Destination) รูปแบบไฟล์ ระดับข้อความ การบันทึก Query ที่ช้า ไปจนถึง Best Practices ที่ช่วยให้จัดการ Log ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

Log Destination: เลือกว่าจะบันทึกที่ไหน

PostgreSQL รองรับการส่ง Log ไปยังหลายปลายทาง กำหนดผ่านพารามิเตอร์ log_destination ในไฟล์ postgresql.conf

# เลือกปลายทาง (เลือกได้หลายค่า คั่นด้วยคอมม่า)
log_destination = 'stderr'          # ค่าเริ่มต้น — ส่งไป stderr
log_destination = 'csvlog'          # บันทึกเป็น CSV (วิเคราะห์ง่าย)
log_destination = 'jsonlog'         # บันทึกเป็น JSON (PostgreSQL 15+)
log_destination = 'syslog'          # ส่งไป System Log (Linux syslog)
log_destination = 'stderr,csvlog'   # ส่งทั้ง stderr และ CSV พร้อมกัน

Destination	คำอธิบาย	เหมาะกับ
stderr	ส่งไป Standard Error แล้วให้ logging_collector จัดการ	การใช้งานทั่วไป
csvlog	บันทึกเป็นไฟล์ CSV สามารถ Import เข้าฐานข้อมูลวิเคราะห์ได้	การวิเคราะห์ Log อย่างละเอียด
jsonlog	บันทึกเป็น JSON (PostgreSQL 15+) เหมาะกับเครื่องมือ Log Management	ELK Stack, Grafana Loki
syslog	ส่งไป System Log ของ OS	รวม Log กับระบบอื่นผ่าน syslog

Logging Collector: จัดการไฟล์ Log

logging_collector เป็น Background Process ที่รับ Log จาก stderr แล้วเขียนลงไฟล์ ต้องเปิดใช้เมื่อต้องการบันทึก Log เป็นไฟล์บนเซิร์ฟเวอร์

# เปิด Logging Collector (ต้อง restart PostgreSQL)
logging_collector = on

# กำหนดโฟลเดอร์เก็บ Log
log_directory = 'log'               # สัมพัทธ์กับ PGDATA หรือ absolute path

# รูปแบบชื่อไฟล์ (รองรับ strftime format)
log_filename = 'postgresql-%Y-%m-%d_%H%M%S.log'

# สิทธิ์ไฟล์ (0600 = เฉพาะ owner อ่านได้)
log_file_mode = 0600

Log Rotation

การหมุนเวียนไฟล์ Log ป้องกันไม่ให้ไฟล์ใหญ่เกินไปและช่วยจัดระเบียบ

# หมุนเวียนตามเวลา (นาที) — 1440 = 1 วัน
log_rotation_age = 1d

# หมุนเวียนตามขนาด (KB) — 100MB
log_rotation_size = 100MB

# เขียนทับไฟล์เก่าเมื่อชื่อซ้ำ (ระวัง!)
log_truncate_on_rotation = off

คำแนะนำคือใช้ log_rotation_age = 1d ร่วมกับ log_filename ที่มีวันที่ จากนั้นใช้ logrotate ของ Linux หรือ cron job ลบไฟล์เก่าที่ไม่ต้องการ

Log Level: ควบคุมระดับข้อความ

PostgreSQL มีหลายระดับข้อความ กำหนดผ่าน log_min_messages สำหรับ Log ทั่วไป และ client_min_messages สำหรับข้อความที่ส่งกลับไปยัง Client

ระดับ	ความหมาย	ตัวอย่าง
DEBUG5-DEBUG1	ข้อมูลละเอียดสำหรับ Developer	รายละเอียดภายใน Planner
INFO	ข้อมูลทั่วไปที่ผู้ใช้ร้องขอ	ผลลัพธ์ VACUUM VERBOSE
NOTICE	ข้อมูลที่อาจมีประโยชน์	สร้าง Implicit Index
WARNING	คำเตือนที่ควรตรวจสอบ	COMMIT ภายนอก Transaction Block
ERROR	ข้อผิดพลาดที่ทำให้คำสั่งล้มเหลว	Syntax Error, Constraint Violation
LOG	ข้อมูลสำหรับผู้ดูแลระบบ	Checkpoint, Connection Authorization
FATAL	ข้อผิดพลาดที่ทำให้ Session สิ้นสุด	Authentication Failed
PANIC	ข้อผิดพลาดร้ายแรงที่ทำให้ทุก Session หยุด	ไม่สามารถเข้าถึง Data Directory

# ระดับข้อความขั้นต่ำที่จะบันทึกใน Log
log_min_messages = warning          # ค่าเริ่มต้น — บันทึกตั้งแต่ WARNING ขึ้นไป

# ระดับข้อความที่ส่งกลับไปยัง Client
client_min_messages = notice        # ค่าเริ่มต้น

# สำหรับ Production ทั่วไป
log_min_messages = log              # บันทึกข้อมูลมากขึ้น (รวม Checkpoint, Connection)

บันทึก Slow Query ด้วย log_min_duration_statement

หนึ่งในพารามิเตอร์สำคัญที่สุดสำหรับการวิเคราะห์ประสิทธิภาพคือ log_min_duration_statement ซึ่งบันทึก SQL Statement ที่ใช้เวลานานเกินค่าที่กำหนด

# บันทึก Statement ที่ใช้เวลานานกว่า 1 วินาที
log_min_duration_statement = 1000   # หน่วย: มิลลิวินาที (1000 = 1 วินาที)

# บันทึกทุก Statement (ระวัง! สร้าง Log จำนวนมาก)
log_min_duration_statement = 0

# ปิดการบันทึก (ค่าเริ่มต้น)
log_min_duration_statement = -1

ค่าที่แนะนำสำหรับ Production คือ 500-1000 มิลลิวินาที ซึ่งจะจับ Query ที่ช้าพอจะส่งผลกระทบต่อผู้ใช้ โดยไม่สร้าง Log มากเกินไป

log_statement: ควบคุมว่าจะบันทึก Statement ใดบ้าง

# ตัวเลือก: none, ddl, mod, all
log_statement = 'none'              # ไม่บันทึก Statement เลย (ค่าเริ่มต้น)
log_statement = 'ddl'               # บันทึกเฉพาะ DDL (CREATE, ALTER, DROP)
log_statement = 'mod'               # บันทึก DDL + DML ที่เปลี่ยนข้อมูล (INSERT, UPDATE, DELETE)
log_statement = 'all'               # บันทึกทุก Statement (รวม SELECT)

ค่า	บันทึก	เหมาะกับ
none	ไม่บันทึก Statement	Production ทั่วไป (ใช้ log_min_duration_statement แทน)
ddl	CREATE, ALTER, DROP, GRANT, REVOKE	ติดตามการเปลี่ยนแปลง Schema
mod	DDL + INSERT, UPDATE, DELETE, TRUNCATE	Audit Trail สำหรับข้อมูลสำคัญ
all	ทุก Statement รวม SELECT	Debug หรือ Audit แบบละเอียด (ระวังดิสก์เต็ม)

Log Line Prefix: ปรับแต่งรูปแบบ Log

log_line_prefix กำหนดข้อมูลที่จะแสดงหน้าแต่ละบรรทัด Log สำคัญมากสำหรับการวิเคราะห์และกรอง Log

# รูปแบบพื้นฐาน
log_line_prefix = '%m [%p] '
# ผลลัพธ์: 2026-04-07 10:30:15.123 ICT [12345]

# รูปแบบแนะนำสำหรับ Production
log_line_prefix = '%m [%p] %q%u@%d '
# ผลลัพธ์: 2026-04-07 10:30:15.123 ICT [12345] myuser@mydb

# รูปแบบละเอียด (รวม Application Name และ Client IP)
log_line_prefix = '%m [%p] %q%u@%d app=%a client=%h '
# ผลลัพธ์: 2026-04-07 10:30:15.123 ICT [12345] myuser@mydb app=myapp client=192.168.1.10

รหัสที่ใช้บ่อย

รหัส	ความหมาย
%m	Timestamp พร้อมมิลลิวินาที
%p	Process ID (PID)
%u	Username
%d	Database Name
%a	Application Name
%h	Client Hostname/IP
%r	Client Host:Port
%l	Log Line Number (สำหรับ Session)
%q	หยุด prefix ถ้าเป็น Background Process (ป้องกันข้อมูลว่าง)

บันทึก Connection และ Disconnection

# บันทึกเมื่อมีการเชื่อมต่อสำเร็จ
log_connections = on

# บันทึกเมื่อ Session สิ้นสุด (รวมระยะเวลา Session)
log_disconnections = on

เปิดทั้งสองค่าใน Production เพื่อติดตามว่าใครเชื่อมต่อเข้ามา จาก IP ใด และใช้เวลานานเท่าไหร่ ข้อมูลเหล่านี้มีประโยชน์มากเมื่อต้องวิเคราะห์ปัญหา Connection Pool หรือตรวจสอบการเข้าถึงที่ผิดปกติ

Checkpoint และ Lock Logging

# บันทึก Checkpoint Statistics
log_checkpoints = on
# ผลลัพธ์: LOG: checkpoint complete: wrote 1234 buffers (7.5%); 0 WAL file(s) added ...

# บันทึก Lock Wait ที่นานกว่า deadlock_timeout
log_lock_waits = on
deadlock_timeout = 1s
# ผลลัพธ์: LOG: process 12345 still waiting for ShareLock on transaction 67890 after 1000.123 ms

# บันทึก Temporary File ที่ใหญ่กว่าค่ากำหนด (KB)
log_temp_files = 0                  # 0 = บันทึกทุก Temp File
# ผลลัพธ์: LOG: temporary file: path "base/pgsql_tmp/pgsql_tmp12345.0", size 10485760

log_checkpoints ช่วยตรวจสอบว่า Checkpoint เกิดบ่อยเกินไปหรือไม่ ถ้าเห็น Checkpoint เกิดถี่มากอาจต้องเพิ่ม max_wal_size ส่วน log_lock_waits ช่วยค้นหา Query ที่ถูกบล็อกนานเกินไป

csvlog: Log แบบมีโครงสร้าง

csvlog บันทึก Log ในรูปแบบ CSV ที่มีคอลัมน์คงที่ สามารถ Import เข้าตารางใน PostgreSQL เพื่อวิเคราะห์ด้วย SQL ได้โดยตรง

# เปิด csvlog
log_destination = 'csvlog'
logging_collector = on

# สร้างตาราง Import Log
CREATE TABLE postgres_log (
    log_time                TIMESTAMP(3) WITH TIME ZONE,
    user_name               TEXT,
    database_name           TEXT,
    process_id              INTEGER,
    connection_from         TEXT,
    session_id              TEXT,
    session_line_num        BIGINT,
    command_tag             TEXT,
    session_start_time      TIMESTAMP WITH TIME ZONE,
    virtual_transaction_id  TEXT,
    transaction_id          BIGINT,
    error_severity          TEXT,
    sql_state_code          TEXT,
    message                 TEXT,
    detail                  TEXT,
    hint                    TEXT,
    internal_query          TEXT,
    internal_query_pos      INTEGER,
    context                 TEXT,
    query                   TEXT,
    query_pos               INTEGER,
    location                TEXT,
    application_name        TEXT,
    backend_type            TEXT,
    leader_pid              INTEGER,
    query_id                BIGINT
);

-- Import Log เข้าตาราง
COPY postgres_log FROM '/var/lib/postgresql/16/main/log/postgresql-2026-04-07.csv' CSV;

-- วิเคราะห์ Slow Query จาก Log
SELECT user_name, database_name, message, log_time
FROM postgres_log
WHERE error_severity = 'LOG'
  AND message LIKE 'duration:%'
ORDER BY log_time DESC
LIMIT 20;

jsonlog: Log สำหรับ Log Management Tools

ตั้งแต่ PostgreSQL 15 เป็นต้นมา รองรับ jsonlog ซึ่งบันทึก Log แต่ละบรรทัดเป็น JSON Object เหมาะสำหรับส่งเข้าเครื่องมือ Log Management เช่น ELK Stack, Grafana Loki หรือ Datadog

# เปิด jsonlog (PostgreSQL 15+)
log_destination = 'jsonlog'
logging_collector = on

ตัวอย่างผลลัพธ์ jsonlog

{"timestamp":"2026-04-07 10:30:15.123 ICT","pid":12345,"user":"myuser","db":"mydb","app":"myapp","client":"192.168.1.10","session_id":"660...","line_num":5,"ps":"SELECT","session_start":"2026-04-07 10:00:00 ICT","vxid":"3/100","txid":0,"error_severity":"LOG","message":"duration: 1523.456 ms  statement: SELECT * FROM orders WHERE status = 'pending'"}

auto_explain: บันทึก Query Plan อัตโนมัติ

auto_explain เป็น Extension ที่บันทึก Query Plan ของ Query ที่ช้าเข้าไปใน Log โดยอัตโนมัติ ช่วยให้ไม่ต้องรัน EXPLAIN ANALYZE ด้วยมือ

# postgresql.conf
shared_preload_libraries = 'auto_explain'

# บันทึก Query Plan ของ Statement ที่ช้ากว่า 1 วินาที
auto_explain.log_min_duration = '1s'

# รวมเวลาจริง (เหมือน EXPLAIN ANALYZE)
auto_explain.log_analyze = true

# รวมข้อมูล Buffer
auto_explain.log_buffers = true

# รวม Timing ของแต่ละ Node
auto_explain.log_timing = true

# แสดงแบบ Nested (อ่านง่าย)
auto_explain.log_nested_statements = true

# แสดงรูปแบบ JSON (วิเคราะห์ง่ายด้วยเครื่องมือ)
auto_explain.log_format = 'json'

auto_explain มีประโยชน์มากสำหรับ Production เพราะบันทึก Query Plan ของ Slow Query โดยไม่ต้องรบกวนแอปพลิเคชัน แต่การเปิด log_analyze จะทำให้มี Overhead เล็กน้อย เนื่องจากต้องวัดเวลาจริง

ตั้งค่า Logging เฉพาะ Database หรือ User

สามารถตั้งค่า Logging แยกตาม Database หรือ User ได้ด้วยคำสั่ง ALTER DATABASE หรือ ALTER ROLE เหมาะสำหรับการ Debug เฉพาะจุดโดยไม่กระทบทั้งระบบ

-- บันทึกทุก Statement ของ Database เฉพาะ
ALTER DATABASE production SET log_statement = 'all';

-- บันทึก Slow Query ที่ช้ากว่า 500ms สำหรับ User เฉพาะ
ALTER ROLE reporting SET log_min_duration_statement = 500;

-- เปิด auto_explain สำหรับ Session ปัจจุบัน
LOAD 'auto_explain';
SET auto_explain.log_min_duration = '500ms';
SET auto_explain.log_analyze = true;

-- ดูค่าที่ตั้งไว้สำหรับ Database
SELECT datname, setconfig FROM pg_db_role_setting
JOIN pg_database ON pg_database.oid = setdatabaseid
WHERE datname = 'production';

จัดการ Log ใน Production

ป้องกันดิสก์เต็ม

Log ที่ไม่ได้จัดการจะโตขึ้นเรื่อย ๆ จนดิสก์เต็ม ควรตั้ง logrotate บน Linux เพื่อจัดการไฟล์ Log อัตโนมัติ

# /etc/logrotate.d/postgresql
/var/lib/postgresql/16/main/log/*.log {
    daily
    rotate 14
    compress
    delaycompress
    missingok
    notifempty
    create 0600 postgres postgres
    sharedscripts
    postrotate
        /usr/bin/pg_ctlcluster 16 main reload
    endscript
}

Monitoring Log ด้วย pgBadger

pgBadger เป็นเครื่องมือวิเคราะห์ Log ที่สร้างรายงาน HTML แสดงสถิติ Query, Connection, Lock และอื่น ๆ

# ติดตั้ง pgBadger
sudo apt install pgbadger

# สร้างรายงานจากไฟล์ Log
pgbadger /var/lib/postgresql/16/main/log/postgresql-2026-04-07.log -o report.html

# สร้างรายงานจาก CSV Log
pgbadger -f csv /var/lib/postgresql/16/main/log/postgresql-2026-04-07.csv -o report.html

# สร้างรายงานแบบ Incremental (สำหรับรัน cron ทุกวัน)
pgbadger --incremental /var/lib/postgresql/16/main/log/postgresql-*.log -O /var/www/pgbadger/

ส่ง Log ไปยัง Centralized Log System

สำหรับระบบขนาดใหญ่ที่มีหลายเซิร์ฟเวอร์ ควรรวม Log ไว้ที่ศูนย์กลาง

• syslog + rsyslog/syslog-ng — ส่ง Log ผ่าน syslog protocol ไปยัง Log Server กลาง
• Filebeat + ELK Stack — ใช้ Filebeat อ่านไฟล์ Log แล้วส่งไป Elasticsearch ดูผ่าน Kibana
• Promtail + Grafana Loki — ใช้ Promtail อ่าน Log แล้วส่งไป Loki ดูผ่าน Grafana
• Vector/Fluentd — Log Aggregator ที่รองรับหลาย Input/Output

ตัวอย่างการตั้งค่าสำหรับ Production

# postgresql.conf — การตั้งค่า Logging สำหรับ Production

# ปลายทาง
log_destination = 'csvlog'
logging_collector = on
log_directory = 'log'
log_filename = 'postgresql-%Y-%m-%d.log'
log_rotation_age = 1d
log_rotation_size = 0               # ปิด — ใช้ rotation ตามเวลาอย่างเดียว
log_file_mode = 0600

# ระดับข้อความ
log_min_messages = warning
log_min_error_statement = error

# Slow Query
log_min_duration_statement = 1000   # บันทึก Query ที่ช้ากว่า 1 วินาที

# Statement
log_statement = 'ddl'               # บันทึกการเปลี่ยนแปลง Schema

# Connection
log_connections = on
log_disconnections = on

# Checkpoint & Lock
log_checkpoints = on
log_lock_waits = on
deadlock_timeout = 1s

# Temp Files
log_temp_files = 10240              # บันทึก Temp File ที่ใหญ่กว่า 10 MB

# Log Line Prefix (สำหรับ stderr ไม่มีผลกับ csvlog)
log_line_prefix = '%m [%p] %q%u@%d '

# Duration
log_duration = off                  # ใช้ log_min_duration_statement แทน

# auto_explain (ต้องเพิ่มใน shared_preload_libraries)
# shared_preload_libraries = 'auto_explain'
# auto_explain.log_min_duration = '3s'
# auto_explain.log_analyze = true
# auto_explain.log_buffers = true

ตรวจสอบและทดสอบการตั้งค่า

-- ดูค่าปัจจุบันของพารามิเตอร์ Logging
SELECT name, setting, source
FROM pg_settings
WHERE name LIKE 'log%'
ORDER BY name;

-- ทดสอบว่า Slow Query ถูกบันทึก
SET log_min_duration_statement = 0;
SELECT pg_sleep(2);
-- ตรวจใน Log ว่ามีบันทึก "duration: 2000.xxx ms"

-- Reload Config โดยไม่ Restart (สำหรับพารามิเตอร์ที่ไม่ต้อง restart)
SELECT pg_reload_conf();

-- ดูว่าพารามิเตอร์ใดต้อง Restart
SELECT name, setting, pending_restart
FROM pg_settings
WHERE pending_restart = true;

สรุป

การตั้งค่า Logging ที่เหมาะสมเป็นพื้นฐานของการดูแล PostgreSQL ใน Production พารามิเตอร์สำคัญที่ควรตั้งค่าตั้งแต่เริ่มต้นคือ logging_collector, log_min_duration_statement, log_checkpoints, log_connections และ log_lock_waits นอกจากนี้ควรจัดการ Log Rotation และเลือกใช้เครื่องมือวิเคราะห์อย่าง pgBadger หรือ Centralized Log System เพื่อให้สามารถตรวจจับปัญหาได้อย่างรวดเร็ว

แนะนำบริการ DE

การตั้งค่า Logging ใน PostgreSQL อย่างละเอียดต้องการ Root Access เพื่อแก้ไข postgresql.conf, จัดการ shared_preload_libraries และตั้ง logrotate Cloud VPS ของ DE ให้สิทธิ์ Root เต็มรูปแบบพร้อม SSD NVMe ที่รองรับ I/O สูง เหมาะสำหรับเซิร์ฟเวอร์ฐานข้อมูลที่ต้องการควบคุมทุกรายละเอียด

สำหรับผู้ที่โฮสต์เว็บแอปพลิเคชันที่เชื่อมต่อกับ PostgreSQL และไม่ต้องการจัดการเซิร์ฟเวอร์เอง Cloud Hosting ของ DE เป็นทางเลือกที่สะดวก มีระบบจัดการพร้อมใช้งานและรองรับการเชื่อมต่อฐานข้อมูลภายนอก