Ansible apt module ใช้จัดการ packages บนระบบ Debian/Ubuntu แทนการรัน apt-get หรือ apt command โดยตรง ทำให้ task มี idempotency — รันซ้ำกี่ครั้งก็ไม่เกิดผลข้างเคียง และ Ansible ตรวจสอบสถานะจริงก่อนติดตั้งหรือลบ

บทความนี้อธิบายการใช้ apt module ตั้งแต่ติดตั้ง/ลบ package, อัพเดทระบบ, จัดการ repository, ไปจนถึง pattern ที่ใช้บ่อยสำหรับ server provisioning บน Ubuntu/Debian

ติดตั้ง Package พื้นฐาน

Parameter หลักของ apt module คือ name และ state ซึ่ง state: present หมายถึงติดตั้งถ้ายังไม่มี และ state: absent หมายถึงลบออกถ้ามีอยู่

---
- name: Install packages
  hosts: webservers
  become: true
  tasks:
    - name: Install nginx
      apt:
        name: nginx
        state: present

    - name: Install specific version
      apt:
        name: nginx=1.18.0-0ubuntu1
        state: present

    - name: Remove package
      apt:
        name: apache2
        state: absent

    - name: Remove package and its config files
      apt:
        name: apache2
        state: absent
        purge: yes

ติดตั้งหลาย Package พร้อมกัน

ส่ง list ของ packages ไปใน name parameter ทีเดียวแทนการเขียน task ซ้ำหลายครั้ง ประหยัดเวลาเพราะ apt รันครั้งเดียว

---
- name: Setup development environment
  hosts: devservers
  become: true
  tasks:
    - name: Install build tools
      apt:
        name:
          - build-essential
          - git
          - curl
          - wget
          - vim
          - htop
          - tree
        state: present
        update_cache: yes    # รัน apt-get update ก่อนติดตั้ง

    - name: Remove unwanted packages
      apt:
        name:
          - snapd
          - popularity-contest
          - ubuntu-advantage-tools
        state: absent

update_cache และ cache_valid_time

update_cache: yes รัน apt-get update ก่อนติดตั้ง ส่วน cache_valid_time กำหนดเวลาหน่วย seconds ว่าจะ skip update ถ้า cache ยังไม่เก่าเกินกำหนด ช่วยลดเวลาเมื่อรัน Playbook ซ้ำ

---
- name: Install with cache management
  hosts: all
  become: true
  tasks:
    - name: Update cache if older than 1 hour
      apt:
        update_cache: yes
        cache_valid_time: 3600   # 3600 seconds = 1 ชั่วโมง

    - name: Install packages after update
      apt:
        name:
          - nginx
          - certbot
        state: present
        update_cache: yes
        cache_valid_time: 3600

อัพเกรด Packages

upgrade parameter ใช้สำหรับอัพเกรด packages ทั้งหมด หรือเฉพาะที่อัพเกรดได้โดยไม่ลบ dependency เก่า

---
- name: System update tasks
  hosts: all
  become: true
  tasks:
    - name: Update apt cache
      apt:
        update_cache: yes

    - name: Upgrade all packages (safe)
      apt:
        upgrade: safe    # อัพเกรดเฉพาะที่ไม่ต้องลบ package อื่น

    - name: Full upgrade (dist-upgrade)
      apt:
        upgrade: dist    # เทียบกับ apt-get dist-upgrade

    - name: Install security updates only
      apt:
        upgrade: safe
        default_release: "{{ ansible_distribution_release }}-security"

จัดการ Repository ด้วย apt_repository

module apt_repository เพิ่มหรือลบ apt repository ก่อนติดตั้ง packages จาก third-party sources

---
- name: Add repositories
  hosts: all
  become: true
  tasks:
    - name: Add nginx official repository
      apt_repository:
        repo: "deb http://nginx.org/packages/ubuntu {{ ansible_distribution_release }} nginx"
        state: present
        filename: nginx-official

    - name: Add Docker repository
      apt_repository:
        repo: "deb [arch=amd64] https://download.docker.com/linux/ubuntu {{ ansible_distribution_release }} stable"
        state: present
        filename: docker

    - name: Remove PPA
      apt_repository:
        repo: "ppa:ondrej/php"
        state: absent

จัดการ GPG Key ด้วย apt_key

Repository จาก third-party มักต้องการ GPG key สำหรับ verification ใช้ module apt_key เพิ่ม key ก่อนเพิ่ม repository

---
- name: Add Docker with GPG key
  hosts: all
  become: true
  tasks:
    - name: Install required packages
      apt:
        name:
          - apt-transport-https
          - ca-certificates
          - gnupg
          - lsb-release
        state: present
        update_cache: yes

    - name: Add Docker GPG key
      apt_key:
        url: https://download.docker.com/linux/ubuntu/gpg
        state: present

    - name: Add Docker repository
      apt_repository:
        repo: "deb [arch=amd64] https://download.docker.com/linux/ubuntu {{ ansible_distribution_release }} stable"
        state: present
        filename: docker

    - name: Install Docker
      apt:
        name:
          - docker-ce
          - docker-ce-cli
          - containerd.io
        state: present
        update_cache: yes

Autoremove และ Clean

หลังอัพเกรดหรือลบ packages มักมี dependency ที่ไม่ต้องการเหลืออยู่ ใช้ autoremove และ autoclean เพื่อทำความสะอาด

---
- name: Clean up system
  hosts: all
  become: true
  tasks:
    - name: Remove unused dependencies
      apt:
        autoremove: yes

    - name: Remove cached package files
      apt:
        autoclean: yes

    - name: Full cleanup in one task
      apt:
        autoremove: yes
        autoclean: yes
        update_cache: yes

Pattern: Server Provisioning สมบูรณ์

ตัวอย่าง Playbook สำหรับ provision Ubuntu web server ตั้งแต่ต้น รวม update, install, และ cleanup ในลำดับที่ถูกต้อง

---
- name: Provision Ubuntu Web Server
  hosts: webservers
  become: true
  vars:
    web_packages:
      - nginx
      - certbot
      - python3-certbot-nginx
    monitoring_packages:
      - htop
      - iotop
      - nethogs
      - ncdu

  tasks:
    - name: Update apt cache
      apt:
        update_cache: yes
        cache_valid_time: 3600

    - name: Upgrade security patches
      apt:
        upgrade: safe

    - name: Install web server packages
      apt:
        name: "{{ web_packages }}"
        state: present

    - name: Install monitoring tools
      apt:
        name: "{{ monitoring_packages }}"
        state: present

    - name: Remove unused packages
      apt:
        autoremove: yes
        autoclean: yes

    - name: Check if reboot required
      stat:
        path: /var/run/reboot-required
      register: reboot_required

    - name: Reboot if kernel was updated
      reboot:
        reboot_timeout: 300
      when: reboot_required.stat.exists

สรุป

apt module เป็นวิธีที่ถูกต้องสำหรับจัดการ packages บน Debian/Ubuntu ใน Ansible Pattern ที่ควรจำ: ใช้ update_cache: yes พร้อม cache_valid_time เสมอเพื่อป้องกัน apt cache เก่าแต่ไม่ต้อง update ทุกครั้ง, ส่ง package list เป็น array แทนการเขียน task ซ้ำ, และใส่ autoremove: yes ใน cleanup task หลัง upgrade

สำหรับ packages จาก third-party repository ลำดับที่ถูกต้องคือ: เพิ่ม GPG key ด้วย apt_key → เพิ่ม repository ด้วย apt_repository → รัน update_cache → ติดตั้ง package ด้วย apt